مدیریت زنجیره تامین (Supply Chain Management )(SCM) یکی از روش های مهم مدیریتی در اواخر قرن بیستم و اوایل قرن بیست و یکم است که امروزه در مجموعه های بزرگ صنعتی و سازمان های گوناگون به اجرا در می آید.در ساده ترین تعاریف، این مدیریت به معنای یکپارچه سازی و هماهنگ سازی انتقال مواد و اطلاعات و جریان مالی در بین چندین سازمان (و در درون هر سازمان) است که از نظر حقوقی مستقل بوده، ولی همگی عضو یک زنجیره هستند. این هماهنگ سازی و یکپارچه سازی اگر فقط در درون یک سازمان صورت گیرد به همان سیستم های ERP می رسیم.

 

به طور خلاصه، سه موجودیت جاری در یک زنجیره مدیریت حرکت می کنند: مواد، اطلاعات و پول.امروزه در بسیاری از مراجع مربوط به این مبحث، جریان پول را هم جزو جریان اطلاعات در نظر می گیرند، پس به سادگی به دو جریان مواد و اطلاعات می رسیم.

 

 

به طور کلی مبحث یکپارچه سازی به سه قسمت تقسیم می شود. این سه قسمت عبارتند از: انتخاب شرکا، همکاری های بین سازمانی و درون سازمانی و رهبری. مبحث هماهنگ سازی هم به دو بخش بکارگیری تکنولوژی اطلاعات و ارتباطات (ICT) ، فرایند گرایی و سیستم های برنامه ریزی پیشرفته (APS) تقسیم می شود.



در زمینه مطالعه، تحقیق و کاراین مبحث به سه دسته عمده تقسیم می شوند: دسته ای که به یکپارچه سازی اعضای زنجیره علاقمندند، دسته ای که به هماهنگ سازی جریان های مواد در زنجیره تامین علاقمندند و دسته ای که به دنبال بکارگیری تکنولوژی اطلاعات در مدیریت زنجیره تامین هستند.



به طور تقریبی همه علاقمندان به مدیریت زنجیره تامین، می دانند که یکی از مهم ترین ابزارهای مدیریت زنجیره تامین برای رسیدن به اهداف آن، هماهنگ سازی جریان های مواد در بین اعضای زنجیره تامین است. لیکن کمترند کسانی که می دانند این مهم در بستری از تکنولوژی اطلاعات قابل دستیابی است. به بیانی دیگر یکی از دلایل وجود مشکل یا شکست در اجرای تصمیم هایی که برنامه ریزی های مدیریت زنجیره تامین ایجاب می کند ضعف تکنولوژی اطلاعات آن است.

 

 

 

با اینکه تکنولوژی اطلاعات اهمیت بسیار دارد و تغییر و تحولات آن در جهان بسیار است . اصول آن از همان سیستم های اطلاعاتی سنتی ناشی می شود. طبیعی است که سازمان های بسیار بزرگ که نوع شرایط و فعالیت آنها باعث گرایش آنها به مدیریت زنجیره تامین شده است ولی حتی سیستم های اطلاعاتی ساده و داخلی ندارند، در دستیابی به منافع بدست آمده از بکارگیری مدیریت زنجیره تامین کار دشواری در پیش رو دارند 

 

 

 

خود سیستم های اطلاعاتی نیز سطوح مختلفی دارند که حتی در بیشتر سازمان های بزرگ ما، در ساده ترین سطوح، بکارگرفته شده اند. در اینجا مفاهیم اولیه سیستم های اطلاعاتی سنتی ارائه می شود: کامپیوتر: وسیله پردازش الکترونیکی داده هاست که قابلیت دریافت داده ها، ذخیره مجموعه ای از دستور العمل ها برای حل مسائل و تحویل خروجی و نتایج را دارد.



اجزای این وسیله شامل سخت افزار (قطعات ملموس) و نرم افزار (دستور العمل ها به صورت برنامه) است. باید درنظرداشت که دراین فرایند داده هاهمان ارقام خامی  هستندکه از منابع مختلف جمع آوری شده، اما به صورتی معنی دار سازماندهی یا تعریف نشده است.  درصورتیکه اطلاعات: داده های پردازش شده ایست که به افراد در درک و تصمیم گیری بهتر کمک می کند.

طبیعی است که اطلاعات باید بر مبنای زمان، دقیق، فراگیر، کامل، مرتبط و برای کاربر به راحتی قابل استفاده باشد. سیستم های اطلاعاتی نیز، داده های منطقی  بازیرساخت مناسب علمی راکه از اشخاص یا سازمان ها در خارج سیستم قبول کرده، برای تبدیل این داده ها به اطلاعات خروجی وظایفی را انجام میدهد و نتایج را به اشخاص یا سازمان ها در خارج سیستم می فرستد. برای ایجاد چنین سیستمی که از سخت افزار، نرم افزار، رویه ها و افراد تشکیل شده است باید متکی به  تحلیل  طراحی  منطقی،  زیرساخت  علمی و باپیاده سازی مناسبی صورت گیرد.



مهم ترین انواع سیستم های اطلاعاتی دراین حوزه به شرح زیر میباشند:

(Transaction Processing System) (TPS ): این سیستم عملیات تکراری را با جزئیات زیاد انجام می دهد و برای افراد منفرد در سطح عملیاتی سازمان، اطلاعات فراهم می آورد.

 

(Management Reporting System) (MRS ): این سیستم برای تولید داده ها و اطلاعات از گزارش های زمان بندی شده استفاده می شود. این گزارش ها توسط مدیران برای نظارت بر عملیات و تشخیص فرصت ها بهبود استفاده می شود. این سیستم می تواند برای تولید اطلاعات بر اساس مدل های مدیریتی و آماری از پیش تعریف شده استفاده شود 

(Decision Support System) (DSS ): این سیستم اطلاعات را برای کمک به تصمیم گیری مدیران در قالبی به نسبت ساختار نیافته فراهم می آورد. این سیستم از سه جزو پایگاه داده (Data Base) ، سیستم اطلاعات مدیریت (MIS)، و پایگاه مدل (Model Base) تشکیل می شود. قسمت مهم برای تصمیم گیری در چنین سیستم هایی (که در کشور ما کمتر به آن پرداخته می شود و ارزشمندترین قسمت آن است) همان پایگاه مدل است که در آن تعدادی مدل تصمیم گیری برای شرایط مختلف وجود دارد.

(Executive Information System)(EIS : این سیستم تنها به رفع احتیاجات یک مدیر ارشد که متخصص کامپیوتر نیست، کمک می کند، در اینجا یک سیستم کامپیوتری برای تمرکز و فیلتر کردن داده ها و همین طور سازماندهی کمپانی و داده های خارجی نیاز دارد. این سیستم ها هر چند کارآمد هستند اما نیاز به تحولاتی دارند که می توان سیستم مدیریت زنجیره تامین را تکامل بخش آن دانست.

 

منابع ومأخذ:

١- خبرنامه زنجیره، شماره۱۴

٢ماهنامه نفت پارس.