حسابداری مدیریت، بینش بنیادی سازمانهای آینده محور:

 

 

 

 

  تا قبل از رنسانس کلیه معاملات مالی ١ برحسب نیاز صاحبان مشاغل در هر کشور به روش یکطرفه در دفاتر تجاری برای تلخیص ونگهداری حسابها ثبت می گردید .لوکاپاچولی ٢ در سال 1494 میلادی در فصل « خصوصیات محاسبه و ثبت» کتاب معروف خود یعنی « رساله حساب هندسه  نسبت هاو تناسب ها» با ابداع رابطه ای که به معادله اساسی حسابداریمعروف و موجب ایجاد روشی جدید وابتکاری برای ثبت و تلخیص نتایج فعالیتهای اقتصادی گردید، که هم اینک به روش دفتر داری دوطرفه یا دوبل شهرت یافته است. براساس این معادلههر معامله مالی که موجب ایجاد یا افزایش یک دارایی شود  الزاماً موجب کاهش حداقل یک دارایی دیگر یا ایجاد و افزایش یک بدهی می گردد  و به عکس کاهش یک بدهی لزوماً باعث ایجاد یا افزایش یک بدهی دیگر  یا کاهش یک دارایی می شود  و همین امر باعث موازنه ای دائمی. بین دارایی ها با بدهیو سرمایه صاحبان مشاغل  هم در لحظه ثبت و همدر زمان طبقه بندی حسابها چه در سطح کلچه در سطح معین و چه در سطح تفصیلی می گردد . معادله اساسی ابداعی و ارائه روش ابتکاری پاچولی در فن دفترداری پس از گذشت پنج قرن نه تنها معتبر است بلکههمچنان به عنوان فونداسیون و زیر بنای حسابداری نوین محسوب و بکار گرفته می شود .

 

 

  

بعد از وقوع انقلاب صنعتی ٣ در قرن هجدهم میلادی و بروز تحولات عمده در نحوه مالکیت و شیوه فعالیت واحدهای اقتصادیو همچنین ایجاد بازارهای مالی و پولی و گسترش آن طی قرن نوزدهم میلادیمحیط حسابداری نیزدر پاسخ به نیازهای ناشی از این تحولات دستخوش تغییرات اساسی  در این دوره گردید . بطوریکه بعد از این دوره مفاهیم ومضامین جدیدی از جمله.عملیات و رویدادهای مالی در حسابداری مورد استفاده و بکار گرفته شد .  

سقوط بورس اوراق بهادار که منجر به بحران مالی جهانی در سال 1929 میلادی گردید . رعایت اصل بهای تمام تاریخیو به تبع آن سود حسابداری به شدت بی اعتبار گردید  اما مشکل در آن بود که سود پیشنهادی برای جایگزینی سود حسابداری از سوی اقتصاد دانان که به سود اقتصادی معروف گردید اولاً ذهنی و ثانیاً عملی و قابل اجرا نبود ، به همین لحاظ اصل اقل بهای تمام شده  و سایر اصول حسابداری و میثاقهای محدود کننده از جمله اصل تحقق درآمد  افشای حقایق ، محافظه کاری و خصوصیت صنعت پایه ریزی و وضع گردید .  علاوه بر این شکل گیری تئوری حسابداری ٤و ارائه تعاریف جدیدی از آن که به راهنمایی و هدایت استفاده کنندگان صورتهای مالیاز جنبه تجزیه و تحلیل اطلاعات مالی انجامید همگی حاصل پیامدهای بحران پنج شنبه سیاه بیست و چهارم اکتبر 1929 میلادی در متدولوژی  حسابداری بود .

 

از نظر مقایسه روش شناسی و سیر تاریخی حسابداری در ایران باید اذعان داشت که دوره مباشرت بیش از پانصد سال از زمانیکه این دوره در اروپا منسوخ گردیده بود  نظام حسابداری در ایران به همان سیاق ادامه داشته است با این توضیح که در اواخر دوره قاجار  شخصی بنام مورگان شوشتر امریکایی به عنوان مشاور دیوان مالیه جهت تغییر و تطابق نظام مالی و حسابداری ایران با تحولات ایجاد شده جهانی منصوب که پس از گذشت ٩ماه موفق به این کار نگردید و در نهایت با ضرب و شتم عده ای  از عمال مقامات دیوانی  شبانه مجبور به ترک ایران شد . ولی پس از انقلاب مشروطه و در زمان حکومت رضا شاه، نظام حسابداری دو طرفه یا دوبل رسماً جایگزین روش سیاق گردید .

وقوع بحران مالی 1929 با وجود زیانهای اقتصادی گسترده آن در جهان علی الخصوص در ایالات متحده آمریکا از جمله کاهش ٩٠%سرمایه گذاریها و ٥٦% میزان تولید ناخالص ملیو افزایش نرخ بیکاری به میزان ٢٤% وتعطیلی بیش از نه هزار بانک  با این حال باعث تحولات عمیق و شگرفی در نظام حسابداری بوجود آورد . که از آن میان پس از شکل گیری تئوری حسابداری می توان به پیدایش علوم جدیدی از جمله حسابداری مدیریت و مدیریت مالی اشاره کرد .

 

قطعاً حسابداری به مفهوم سنتی آن در جهان پیشرفته امروز دیگر موجودیت ندارد ، امروزه حسابداری به مجموعه ای از علوم‌ ، فنون و تکنیک های بسیار پیچیده و مبتنی بر تجزیه و تحلیل اطلاعات مالی و اقتصادی اطلاق می شود که در این میان حسابداری مدیریت به عنوان پیشرو ترین و کارآمد ترین ابزار و به مثابه یک بازوی پر ارزش برای مدیریت در جهت تصمیم گیریهای تاکتیکی و استراتژیکی در فرایند مستمر ثروت زایی یا خلق ثروت بصورت پویا و پایدار عمل می نماید .

اطلاعات حسابداری مدیریت علاوه بر آنکه ابزاری مهم در برنامه ریزیهای توسعه و ارزیابی عملکرد اهداف و برنامه هاست، بنحویکه بازخور لازم را برای اصلاح برنامه ها فراهم می آورد به مدیران هر واحد اقتصادی نیز یاری می دهد که عناصر مهم از وظایف مدیریتی خود از جمله برنامه ریزی ، کنترل منابع و سنجش کارایی را به نحو مطلوب انجام دهند و پیشبرد هدفهای اقتصادی و رشد و توسعه پایدار را محقق سازند .

 

جان کلام و ریشه بنیادی حسابداری مدیریت در اعتقاد و الزام رعایت این اصل است نهفته و استوار گردیده که در هیچ شرایطی و به هیچ دلیلی نباید اطلاعات حسابداری برای مدیریت گمراه کننده باشد.   بنابراین اصل مفید بودن  و آگاهی بخشی  اطلاعات با استفاده از تکنیک ها و روشهای علمی از مهمترین وظایف حسابداری مدیریت است . بدون شک پیدایش حسابداری مدیریت و به کارگیری آن در مؤسسات اقتصادی یکی از تحولات بزرگ قرن بیستم بحساب می آید . حسابداری به شیوه دفتر داری با پیدایش تمدن زاده شد و در طول تاریخ و به مرور تکامل یافت، اما خوشبختانه حسابداری مدیریت مقارن بود با تکامل سیستم های اطلاعاتی و ظهور دانش های جدید چون سایبرناتیک ، الکترونیک و کامپیوتر . که همانند سوختباری فوق العاده در خدمت موتور محرکه بسیار قدرتمندی موسوم به سیستم اطلاعاتی حسابداری مدیریت برای هدایت  کنترل و استفاده از الگوریتم های عمل و الگوهای تصمیم گیری قرار گرفت .

 

 

چنانچه در نظر باشد از زاویه ای دیگر اهمیت و نقش حسابداری مدیریت را در فرایند تصمیم گیری نشان داده شود ابتدا می بایست سؤال شود که چرا اطلاعات حسابداری مهم است ؟ پاسخ این سؤال روشن است زیرا اطلاعات مالی آثار و تبعات اقتصادی دارد . حال سؤال این است که این اطلاعات که آثار وتبعات اقتصادی دارد، باید دارای چه ویژگیهایی باشد ؟ اطلاعات مالی می تواند دارای ویژگیهای متفاوت و فراوانی داشته باشد اما از میان همه آنها سه ویژگی عمده یعنی عینی بودن مربوط بودن و قابل مقایسه بودن ٥ از اهمیت خاصی برخوردارند .

نکته مهم این است که این سه ویژگی چون با هم در یک خط قرار ندارند که بتوان همه را با هم یکجا جمع کرد و هر یک در خطوط مختلف و متضادی با هم قرار دارند ، ناگزیر می بایست از هر یک در جای خود چنان استفاده کرد که حداکثر بهره مندی حاصل گردد . بنابراین در گزارشگری خارجی ( حسابداری مالی ) یعنی تهیه و ارائه صورتهای مالی ، اظهارنامه مالیاتی و نظایر آن ، ویژگی عینی بودن یعنی رعایت اصول و موازین حسابداری و الزامات قانونی اساس و پایه قرار می گیرد در صورتیکه در گزارشگری داخلی ( حسابداری مدیریت ) بدلیل آزاد بودن از قید و بندهای حاکم بر حسابداری مالی مانند استفاده از ارزش جاری به جای ارزش تاریخی در گزارشگری داخلی ، می توان حداکثر اطلاعات مربوط را برای استفاده کنندگان داخلی یا مدیریت فراهم آورد .

 

 

بکارگیری حسابداری مدیریت بمنظور افزایش کارایی ، کنترل بیشتر ، سود دهی ، نظارت بر ثمر بخشی و اثر بخشی فعالیتها و همچنین ایجاد ارزش افزوده و خاصیت بی بدلیل تغییر مسیر تصمیم گیریهای الهامی به مدار تصمیم سازیهای علمی در جهان امروز امری غیر قابل انکار و اجتناب ناپذیر است ، بطوریکه بهره برداری نکردن. از چنین سیستمی در نهایت می تواندبنگاههای اقتصادی اعم از دولتی ، نیمه دولتی ، خصوصی  وشبه خصوصی را با مشکلات عدیده از جمله. بحران مالی و مدیریتی مواجه سازد .

اصولاً عملیات دفترداری و حسابداری مالی برای برآوردن نیازهای سرمایه گذاران واظهارنامه ها

/ 0 نظر / 63 بازدید