سیستم حسابداری مدیریت(MAS):

 

 

 

              

منشأ بسیاری از تغییرات در روشهای هزینه یابی و حسابداری مدیریت، اقتصاد در حال رشد امریکا بود. روشهای هزینه یابی یاهمان حسابداری بهای تمام شده در روزهای اولیه با امروز بسیار متفاوت است. در گذشته به موضوعاتی چون تهیه و ارائه اطلاعات برپایه جزئیات مواد، دستمزد، سربار و گزارشهای تولید، ثبت ، ضبط ، کنترل و مقایسه مخارج،روشهای تخصیص سربار، محاسبه بهای تمام شده بروش استاندارد ودرنهایت تهیه گزارش انحرافها می پرداختند، امّا به عناوینی مانند: تجزیه و تحلیل بهای تمام شده، حجم فعالیت، سود ، تجزیه و تحلیل ارزش فعلی ، قیمت گذاری های انتقالی یا موضوعات عدم تمرکز هزینه یابی برمبنای فعالیت یا مسئولیت ، محاسبه اثرات فرایند یادگیری دربهای تمام شده وسایرموضوعاتی که هم اینک در حسابداری مدیریت استراتژیک و مدرن امروزی دیده می شود، اثری نبود..امروزه حسابداری مدیریت شامل مباحثی از قبیل تصمیم گیریهای مدیران ونظارت آنان بر تصمیم گیریهای گذشته و استفاده از ارقام حسابداری برای ارزیابیِ عملکرد مدیران و کارکنان آنهاست. بنابراین به اعتقاد زیمرمن(Zimmerman) بسیاری از مدیران، اطلاعات حسابداری مدیریت راازیک سو برای تصمیم گیری عملیاتی وازسوی دیگر برای ارزیابیِ عملکرد به کار می برند 

 

حرفه ی حسابداری مدیریت که نماداصلی آنرا میتوان در انجمن حسابداران مدیریت مشاهده کرد ، نیز طی گذشت زمان گسترش یافته وبارورترگردیده است . بطوریکه هدف انجمن ملی حسابدارانِ بهای تمام شده امریکا که در سال ۱۹۱۹ .م ، تعداد ۳۷ عضو داشت. دراصل ایجاد انجمنی برای حسابداران صنعتی بود تا تجربیاتشان را در اختیار یکدیگر قرار دهند و مشکلات اعضای خود را حل کنند. امّا طی سالهای بعدانجمن رشد کرد، به بلوغ رسید و از پرداختن صرف بر حسابداری بهای تمام شده به تأکید بر موضوعات مربوط به کنترل مدیریتی تغییر روش داد. ایجاد سیستمهای رایانه ای که در سالهای ۱۹۵۰ .م آغاز شد، حسابداران مدیریت را قادر کرد که دامنه وسیعتری از خدمات را به مدیران ارائه کنند. در واقع زمانی که انجمن در سال ۱۹۵۷ .م به این واقعیت پی برد، کلمۀ بهای تمام شده را از عنوان خود حذف کرد وبه انجمن ملی حسابداران تغییر نام داد. با گسترده شدن وظایف حسابداران از جمله تجزیه و تحلیل مالی و مدیریت مالی، انجمن مجدداً در سال ۱۹۹۱ .م نامش را به انجمن حسابداران مدیریت تغییر داد. نشریه اصلی انجمن نیز تغییر نام داد. در سال ۱۹۲۵ .م این نشریه با نام بولتن انجمن ملی حسابداران بهای تمام شده انتشار یافت که عمدتاً مقالات اعضا را که به توصیف موضوعاتی از قبیل هزینه یابی محصول و بودجه بندی می پرداختند، چاپ می کرد. در سال ۱۹۵۷ .م نام آن به بولتن انجمن ملی حسابداران تغییر یافت تا تغییر نام انجمن را منعکس کند و در سال ۱۹۶۵ .م نام آن به حسابداری مدیریت تغییر یافت. در سال ۱۹۹۰.م حسابداران مدیریت با کارهای مالی شرکتهایشان نیز عجین شدند و از این رو حرفه حسابداری مدیریت جهش دیگری کرد و موجب شد که در سال ۱۹۹۹.م نام نشریه ماهانه انجمن به مالیه راهبردی تغییر یابد..اولین شماره مجله پژوهش حسابداری مدیریت مشتمل بر سه مقاله از استادان برجسته حسابداری مدیریت بود؛ هر سه بر محور این موضوع که حسابداری مدیریت کجا بوده و به کجا خواهد رفت. آنتونی (R. Anthony) درارتباط با تفاوت بین حسابداری بهای تمام شده و حسابداری می نویسد: "… به طور کلی حسابداری بهای تمام شده با ارقام واعداد سر و کار دارد، در حالی که حسابداری مدیریت برمبنای این ادراک است که انسان ارقام را جان داده و به مفاهیم معتبر وثمربخش تبدیل نماید تاازآن به نحومطلوب استفاده شود." به عقیده آنتونی هدف حسابداری بهای تمام شده، یافتن بهای تمام شدۀ محصولات تولیدی است. در صورتی که هدف حسابداری مدیریت کمک به مدیران در استفاده از اطلاعات حسابداری برای ادارۀ سازمانهاست.

 

آنتونی به معرفی عناوینی مانند مخارج تفاضلی ، قیمت گذاری های انتقالی، ارزش فعلی، مخارج سرمایه و مراکز سود در رشته حسابداری مدیریت می پردازد.پرفسورهورن گرن (Ch. Horngren) می نویسد که چگونه وقتی در دانشگاه شیکاگو تدریس می کرده و همکار پروفسور واتر (Vatter) بوده با مخارج تفاضلی آشنا شده است. او همچنین آماری ارائه می دهد مبنی براینکه چگونه محتوای منابع آموزشی حسابداری بهای تمام شده تغییر کرده است. براساس نوشته او، تعداد فصول کتب حسابداری مدیریت که به ارزیابی کالا اختصاص یافته است (هزینه یابی کالا) از ۷۳ درصد در سالهای ۵۰ – ۱۹۴۵ .م به ۴۶ درصد در سالهای ۱۹۷۰ .م کاهش یافته است؛ تعداد فصلهای مربوط به کنترل مخارج (بودجه بندی، انحرافات مخارج و غیره) طی این دوره یکسان مانده است، و تعداد فصلهای اختصاص داده شده به تصمیمگیری مدیریتی (برای نمونه، تصمیمات مربوط به ساخت یا خرید، تصمیمات قیمت، تجزیه و تحلیل بازده سرمایه و غیره) از ۶ درصد در اوایل این دوره به ۳۳ درصد در سالهای ۱۹۷۰ افزایش یافته است. تغییر بزرگ در موضوع مورد تمرکز منابع درسی حسابداری بهای تمام شده طی این دورۀ بیست و پنج ساله، همانند تغییرات در انجمن حسابداران مدیریت بوده است. بررسی هفت جلد کتاب جدید حسابداری مدیریت نشان می دهد که حدود ۳۵ درصد فصلها به عناوین تصمیمگیری اختصاص داده شده است که تقریبا برابر با نسبت این فصول در کتابهای دوره ۱۹۷۰ . م است. ظاهراً از سالهای ۱۹۷۰.م تا به حال کتابها (در قالب محتوای تصمیم گیری) تغییرات کمی داشته اند. بانگاهی دقیقتر به رویدادهای اصلی پنجاه سال گذشته درحسابداری مدیریت، درمی یابیم که در حال حاضراین شاخۀ تنومند حسابداری درچه جایگاهی قرارداشته و در کجا ایستاده است. بنابراین ابتدا بحث را با هزینه یابی مستقیم که در سالهای ۱۹۵۰ و ۱۹۶۰.م به اوج رسید آغاز کرده و سپس با اشاراتی به تغییرات ریاضی ومطالعه رفتاری در حسابداری مدیریت ونیز استفاده از تئوری کارگزاری وهمچنین بررسی اینکه چگونه دنیای واقعی تجارت بر حسابداری مدیریت اثر می گذارد، کاررابه انجام می رسانیم .. بحث هزینه یابی مستقیم می تواند عمده ترین رویداد سالهای ۱۹۵۰.م محسوب شود. تعداد مقالات، کتابها و پژوهشهای انتشار یافته در این زمینه از سال ۱۹۵۰ تا ۱۹۶۰.م ۱۴۴ مورد بوده است، درصورتیکه تعداد مقاله هایی که با عنوان هزینه یابی مستقیم قبل ازاین دهه در امریکا به چاپ رسیده بود درشماره ازانگشتان دستها تجاوز نمی کرد. بحث هزینه یابی مستقیم با انتشار دو مقاله در سالهای ۱۹۳۰ .م پایه گذاری شد. اولین مقاله مربوط به هریس(Harris) بود؛که درسال 1936.م با این عنوان که در ماه گذشته چه عایدمان شده است؟ منتشرشد دراین مقاله چگونگی محاسبه سود ویژه را براساس روشهای مختلف هزینه یابی کالا نشان می داد 

 

 

 

مقالۀ دوم با عنوان ایراد اغلب صورتهای سود و زیان در چیست؟ نوشتۀ کهل (Kohl) منتشرشده بسال 1937.م بود. او در این مقاله استدلال کرد که تمام مخارج ثابت باید از مخارج محصول خارج شود. پس ازآن بودکه درزمان شکوفایی روش هزینه یابی مستقیم،دو تن از حسابداران صاحبنظر بنامهای مک فارلند (McFarland) درسال ١٩۶۶.م و مارپل (Marple) درسال ١٩۶٧.م متذکر شدند که هزینه یابی مستقیم ورای محاسبه صرف سود خالص، خلق کننده رویکرد کاملی برای حسابداری مدیریت برمبنای مفاهیم مخارج نهایی و حسابداری حاشیه فروش است. از این دیدگاه کلیه مخارج ثابت براساس قسمتهای مختلف یک واحد تجاری مشخص می شد. اگر شرکتی یکی از قسمتهایش را حذف می کرد، تمام مخارج ثابت قابل ردیابی به آن قسمت از بین می رفت. همچنین تمامی درآمدهای ایجاد شده به وسیله آن قسمت کسر می شد تا حاشیه فروش قسمت به دست آید. این رویکرد موجب می شد که سلسله مراتبی از حاشیه فروش ایجاد شود که براساس آن قسمتهای نزدیک به رأس سازمان نسبت به قسمتهای نزدیک به کف، مخارج ثابت بیشتری را به گردن بگیرند؛ همچنین این نقطه نظرات به معنای آن بود که در گزارشهای مدیریت تخصیص مخارج نشان داده نمی شد. باوجود آنکه هورن گرن (Horngren) درسال ١٩۶٢.م در کتاب حسابداری بهای تمام شده ، رویکرد حاشیه فروش را به حسابداری مدیریت ارائه نموده بود؛بااینحال بررسی مقالات منتشر شده طی ۲۰ سال گذشته بیانگر آن است که این رویکرد پذیرش عمومی پیدا نکرد..ریاضیات اندیشه بزرگ بعدی بود که آموزش حسابداری مدیریت را تکان شدیدی داد. در سالهای ۱۹۶۰ .م بنیاد فورد اعتباری برای بالا بردن کیفیت آموزش بازرگانی در امریکا اختصاص داد. هدف یکی از برنامه های این بنیاد، تربیت کیفی استادان دانشکده های بازرگانی، و تخصصی تر کردن آن بود. از آنجا که ریاضیات زبان علم است، به نظر می رسید داشتن معلومات ریاضی برای اعضای هیئت علمی بازرگانی مناسب باشد. این طرز تفکر درکیفیت آموزش حسابداری مدیریت نیز رسوخ کرد و در سالهای ۱۹۷۰ .م چندین کتاب درسی حسابداری مدیریت با تأکید بیشتربرریاضیات منتشر شد. 

 

این کتابها مباحث مدلهای کالا ، برنامه ریزی خطی ، تجزیه و تحلیل رگرسیون و تصمیم گیری بیز را تحت پوشش قرار دادند. نویسندگان در صورت امکان برای حل مسائل از رویکرد ریاضی استفاده کردند. بطوریکه انتشار کتاب کاپلان (Kaplan) درسال ۱۹۸۲ .م با عنوان حسابداری مدیریت پیشرفته بیانگر این طرز تفکراز حسابداری مدیریت است، زیرا در اولین چاپ این کتاب فقط سه فصل از هفده فصل (فصل دو: الگوهای رفتاری مخارج، فصل سیزده: عدم تمرکز، وفصل شانزده: برنامه های غرامت و پاداش مدیران اجرایی) عاری از هرگونه تذکرات ریاضی بود. در حالی که در چاپ بعدی کتاب (Kaplan & Atkinson,) که درسال۱۹۸۹.م منتشرشد حجم زیادی از مطالب ریاضی ناپدید شد وبیشتر مطالب بر تصمیمات مدیریت و ساختار سازمانها متمرکز گردید، درصورتیکه در چاپ اول برتکنیک های امّاری، روشهای مقداری و مدلهای ریاضی ، بیشتر تأکید شده بود. چاپ سوم کتاب کاپلان و آت کینسون (Kaplan & Atkinson) که درسال۱۹۹۸.م نشریافت حتی بیشتر در مسیر تصمیم گیریهای مدیریتی حرکت کرد. در این جلد نه تنها بیشتر به موضوعات تصمیم گیری مدیریت پرداخته شد، بلکه عناوین مرسوم نظیر تخصیص مخارج نیز دارای چاشنی مدیریتی شد. کتاب که در اولین چاپ شرحی از ابزار ریاضی برای حسابداران بود به کتابی در ارتباط با اینکه چگونه مدیران برای اداره سازمانهای خود می توانند داده های مالی و عملیاتی را به کار برند، تبدیل شد.گروهی از حسابداران مدیریت در سالهای ۱۹۶۰ .م مشغول به مطالعۀ این موضوع شدند که آیا مردم به ارقام حسابداری عکس العمل نشان می دهند ؟. مقالات پژوهشی زیادی نوشته شد که بیان می کرد چگونه مردم به ارقام تهیه شده توسط سیستم حسابداری عکس العمل نشان می دهند.


 

 

کاربردی ترین این تحقیقها، موردی بود که درسال ۱۹۷۵ .م با همکاری انجمن ملی حسابداران در ارتباط با مشارکت در فرایند بودجه بندی انجام شد(Swieringa & Moncurl). دیدگاه پذیرفته شده در آن زمان در ارتباط با بودجه بندی، بیانگر آن بود که هرقدر شرکتها مشارکت بیشتری در این فرایند داشته باشند، بودجه های بهتری تهیه خواهد شد. تحقیقات آنها نشان داد که در برخی شرایط این موضوع واقعیت دارد؛ امّا دربسیاری موارد، مشارکت فعال در بودجه بندی می تواند اهداف مدیریت ارشد را خنثی کرده و به منافع شرکت آسیب وارد نماید..گروه دیگری از پژوهشگران بجای مطالعه بر روی مردم به تجزیه و تحلیل رفتار نمایندگان آنها با استفاده از چارچوب مالک-کارگزار پرداختند. این پژوهشگران مردم را براساس توابع مطلوبیت آنها مورد مطالعه قرار داده و به این نکته توجه نمودند که افراد در جهت منافع خودشان کار می کنند و نه در جهت منافع سازمان. اصطلاح تئوری کارگزاری برای تشریح این رشته از تحقیق به کار رفت. این مدل به پژوهشگران اجازه داد که رفتار مالکان و کارگزاران را براساس قرارداد بین آنها به شیوۀ ریاضی نشان دهند. باوجودیکه مدل تئوری کارگزاری دارای ارزشهای زیادی است ، امّا درحال حاضرکاربرد مستقیم ومؤثری در عملیات واقعی وملموس واحدهای اقتصادی ندارد. باوجویکه این حقیقت بسیار ناخوشایند است بااینحال پژوهشگران هنوز در جهت گسترش کاربرد تئوری کارگزاری در حسابداری مدیریت تلاش می کنند. بنحویکه ، مبحث تئوری نمایندگی که جزء دروس دوره های آموزش تکمیلی است به سطح دوره های کارشناسی حسابداری بسط داده ، تاکارشناسان این رشته با ابزار کمّی که لازمه استفاده از این مدلهاست، نیز تجهیز شوند.در اوایل سالهای ۱۹۸۰.م حسابداران مدیریت دوباره به سمت دنیای واقعی تجارت جلب شدند تا دریابند که از آزمون عملیات تجاری چه می توانند بیاموزند. برای رایزنی در این زمینه بخش حسابداری مدیریت انجمن حسابداری آمریکا سمینارهایی برپا کرد. در نتیجه، تعدادی از پژوهشگران به تحقیق در مورد پدیده حسابداری با استفاده از داده های واقعی پرداختند.از زمانی که برای اولین بار پروفسور کاپلان پژوهشگرانی را به انجام تحقیق با استفاده از داده های واقعی فرا خواند، تعداد پژوهشگران که به پژوهش در مورد حسابداری مدیریت پرداختند افرایش یافت. در کتابهای درسی هم اشاره به شرکتهای واقعی آغاز شد و این کتابها با عطف به داده های واقعی شرکتها به بحث در بارۀ مسایل حسابداری مدیریت پرداختند.

 

 

/ 0 نظر / 28 بازدید